Βυζαντινές Εικόνες της Θεοτόκου

Της Πόπης Χαλκιά-Στεφάνου

Το υπερύμνητο όνομα της Υπεραγίας Θεοτόκου ύμνησε με το χρωστήρα του μία πλειάδα αγιογράφων της Ορθοδοξίας και ιστόρησε εκπάγλου ωραιότητας Εικόνες, άλλοτε παριστάνοντας την Αειπάρθενο Μαρία μόνη, χωρίς το μικρό Ιησού και άλλοτε κρατώντας στα γόνατα της το Μονογενές Της τέκνο.

Οι σπουδαιότερες Βυζαντινές Εικόνες της Υπεραγίας Θεοτόκου, είναι:

1. Η Δεομένη. Η απεικόνιση της Θεοτόκου Δεομένης προέρχεται από το γνωστό τύπο των κατακομβών, ο οποίος στους χώρους αυτούς έγινε αρχικά το σύμβολο της δεομένης ψυχής. Εδώ η Παρθένος ιστορείται όρθια σε μετωπική απεικόνιση με υψωμένας τας Χείρας Της προς τον Ουρανό, σε στάση δεητική. Δέεται στον Παντοκράτορα υπέρ της Εκκλησίας, των πιστών χριστιανών και όλων των απογόνων του Αδάμ. Η απεικόνιση της Θεοτόκου Δεομένης παριστάνεται ακόμη και εστραμμένη πλαγίως προς τον Ιησού Χριστό, όπως στο Τρίμορφο του τέμπλου και στην παράσταση, τη λεγόμενη Θεοτόκος η Παράκλησις. Ο εικονογραφικός τύπος της Δεήσεως επικρατεί και έχει ευρεία διάδοση κυρίως στους βυζαντινούς χρόνους.

Οι πρώτες Εικόνες της Θεοτόκου

ΥΠΕΡΑΓΙΑ ΘΕΟΤΟΚΟΣ

Χαίροις η μετά Θεόν Θεός 

τα δευτερεία της Θείας Τριάδος η έχουσα 

(Αγ. Ανδρέα Κρήτης )

Ο ΑΓΙΟΣ ΑΙΜΙΛΙΑΝΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΖΙΚΟΥ «Ὁ τῶν ἀποστολικῶν παραδόσεων ζηλωτής καί τῆς πλάνης καθαιρέτης» πανσεβάσμιος και θεόληπτος ιεράρχης της Κυζίκου

Κατά τη διάρκεια της περιόδου της Εικονομαχίας, όπου είχε ξεσπάσει έντονη θεολογική διαμάχη αναφορικά με την τιμητική προσκύνηση των ιερών εικόνων, διέλαμψαν αξιομνημόνευτες πνευματικές μορφές ιεραρχών που διακρίθηκαν για την αρετή, τη σοφία, το αγωνιστικό φρόνημα, τη σθεναρή ομολογία, τον ένθερμο ιεραποστολικό ζήλο και την ακλόνητη προσήλωση στην αμώμητο χριστιανική πίστη. Μ’ αυτόν τον τρόπο και χάρη στη διαρκή αγωνιστική τους δράση διατήρησαν αλώβητο και αναλλοίωτο τον θησαυρό της ορθής χριστιανικής πίστεως, υπερασπιζόμενοι με τόλμη και παρρησία την προσκύνηση των αγίων εικόνων. Ανάμεσα σ’ αυτούς τους φωτισμένους ιεράρχες συγκαταλέγεται και ο «παρέχων παρά Χριστοῦ τήν χάριν κατά πνευμάτων ἀκαθάρτων, τοῖς πιστῶς αἰτουμένοις» πανσεβάσμιος και θεόληπτος Επίσκοπος της Κυζίκου της Μ. Ασίας, Άγιος Αιμιλιανός ο Ομολογητής, ο οποίος αναδείχθηκε «κραταιός πρόμαχος τῆς ἀληθείας», «γενναιότατος στρατιώτης τοῦ Χριστοῦ», «θερμότατος ἀντιλήπτωρ», «νικητής τῶν εἰκονομάχων» και «ἰσοστάσιος τῶν μαρτύρων».

Ο ΑΓΙΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΙΛΑΣ Ο μετά του Αποστόλου Παύλου συνιδρυτής της Αποστολικής Εκκλησίας των Φιλίππων

Μέσα στην ευλογημένη χορεία των Αγίων Εβδομήκοντα Αποστόλων συναριθμείται και ο τιμώμενος στις 30 Ιουλίου Άγιος Απόστολος Σίλας, ο και συνέκδημος του θεηγόρου Αποστόλου των Εθνών Παύλου, αλλά και συνεργάτης του κορυφαίου Αποστόλου Πέτρου, ο οποίος είναι ενδεικτικό ότι στην πρώτη του επιστολή τον χαρακτηρίζει ως «πιστό ἀδελφό». Άλλωστε μέσα από την επίγεια βιοτή και την ιεραποστολική του δράση διακρίθηκε για τον ένθερμο ζήλο, την ακλόνητη και ζωντανή πίστη, το θυσιαστικό φρόνημα και την αξιομνημόνευτη καρτερία.

Οι Άγιοι των Καρδαμύλων της αγιοτόκου Χίου (Πόπης Χαλκιά-Στεφάνου)

Στα βορειοανατολικά κράσπεδα της ηρωïκής και μυροβόλου νήσου Χίου – που ευωδιάζει όχι μόνον από το άρωμα των λεμονανθών, των γιασεμιών και των διατσίντων, αλλά κυρίως από το θυμίαμα των Αγίων και Μαρτύρων της – η ιστορική κωμόπολη των Καρδαμύλων ανέδειξε, με μια χρονική απόσταση ενός περίπου αιώνα, δύο φωτεινούς Ααστέρες της Ορθοδοξίας, οι Οποίοι κοσμούν το Πάνθεον των Αγίων της και με τη βιοτή Τους αγίασαν τα μυρωμένα χώματά της.:

(α) τον Όσιον Νικηφόρο τον Χίο ή Καρδαμύλιο (1750 - 1821) και 

(β) τον Όσιον Άνθιμο της Χίου ή Βαγιάνο (1869 - 1960).

Ο ΟΣΙΟΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ Ο ΧΙΟΣ

Ή ΚΑΡΔΑΜΥΛΙΟΣ (1750 - 1821)

Ο ΑΓΙΟΣ ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ Ένας φλογερός υπερασπιστής της Ορθοδοξίας και ένας πολυγραφότατος εκκλησιαστικός συγγραφέας

Ανάμεσα στους μαχητικότερους αντιαιρετικούς διδασκάλους και πολυγραφότερους εκκλησιαστικούς συγγραφείς της αμωμήτου ορθοδόξου πίστεως εξέχουσα θέση κατέχει ο τιμώμενος από την Ορθόδοξη Εκκλησία μας στις 15 Ιουνίου Άγιος Ιερώνυμος, ο οποίος διακρίθηκε ως ο κατ’ εξοχήν ερμηνευτής της Αγίας Γραφής και αναδείχθηκε ως ο πατήρ της αγιολογίας, της ιστοριογραφίας και της μετάφρασης.

Ο ΑΓΙΟΣ ΘΑΛΛΕΛΑΙΟΣ Ο τιμώμενος στη Νάξο πολύαθλος μάρτυς Χριστού και ανάργυρος ιατρός

Μέσα στο πολυπληθές νέφος των ενδόξων μαρτύρων κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες συναριθμείται και ο Άγιος Θαλλέλαιος ο ιαματικός και ανάργυρος, ο πολύαθλος αυτός μάρτυς του 3ου μ.Χ. αιώνα, ο οποίος αναδείχθηκε του ουρανίου βασιλέως Χριστού αήττητος στρατιώτης και πολύτιμος μαργαρίτης, αλλά και ωράισμα των μαρτύρων και καύχημα των αναργύρων. Ο Άγιος Θαλλέλαιος, ο οποίος υμνείται και γεραίρεται μέσα από την Ασματική του Ακολουθία ως «κρίνον ἡδύπνοον καί ἄνθος πολυέραστον», ως «ἄστρον λαμπρότατον καί ἄριστος φύλαξ πιστῶν», ως «ἀκέστωρ πανάριστος καί ἰατρός μυστικώτατος», έζησε επί των ημερών του Ρωμαίου αυτοκράτορος Νουμεριανού (283-284).